Bruksizm, czyli nawykowe zgrzytanie i zaciskanie zębów, jest bardzo częsty, a mimo to wiele osób długo nie wie, że go ma. Zgrzytanie zdarza się najczęściej w nocy, więc pierwszym sygnałem bywa poranny ból żuchwy, starte zęby albo uwaga osoby śpiącej obok. Poniżej wyjaśniamy, czym jest bruksizm, jak go rozpoznać, skąd się bierze, jak się go leczy i jak działa szyna relaksacyjna, którą wykonujemy w naszym gabinecie w Tarnowie.
Co to jest bruksizm
Bruksizm to zaciskanie lub zgrzytanie zębami, które nie ma nic wspólnego z jedzeniem ani mówieniem. Mięśnie żuchwy pracują wtedy z dużą siłą, często znacznie większą niż podczas gryzienia, a zęby trą o siebie albo są mocno dociskane przez długi czas.
Wyróżnia się dwie postacie. Bruksizm senny pojawia się podczas snu i zwykle przybiera postać zgrzytania, które słychać z boku. Bruksizm w ciągu dnia to najczęściej ciche zaciskanie zębów, na przykład przy komputerze, w samochodzie albo w stresujących sytuacjach. Obie postacie mogą występować u tej samej osoby i obie z czasem obciążają zęby, mięśnie i stawy.
Jak rozpoznać bruksizm
Bruksizm daje objawy w kilku miejscach jednocześnie, dlatego warto zwrócić uwagę na cały zestaw sygnałów:
- Starte zęby. Krawędzie siekaczy stają się płaskie i równe, a powierzchnie żujące zębów trzonowych tracą naturalny kształt.
- Ukruszenia i pęknięcia. Szkliwo odpryskuje przy krawędziach, a stare wypełnienia częściej pękają lub wypadają.
- Ból i zmęczenie mięśni. Po przebudzeniu żuchwa jest napięta, trudno szeroko otworzyć usta, a mięśnie policzków bolą przy dotyku.
- Poranne bóle głowy. Często w okolicy skroni, jako efekt całonocnej pracy mięśni.
- Dolegliwości stawów. Trzaski, przeskakiwanie lub ból przed uszami przy otwieraniu ust.
- Nadwrażliwość zębów. Starte szkliwo słabiej chroni zębinę, więc zęby reagują na zimno i słodkie.
- Ślady na języku i policzkach. Odciśnięte brzegi zębów na bokach języka albo biała linia na wewnętrznej stronie policzka.
Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z tych objawów, warto pokazać się dentyście. Starte zęby nie odbudują się same, a im wcześniej zaczniemy je chronić, tym mniej będzie później do naprawiania.
Skąd się bierze bruksizm
Bruksizm rzadko ma jedną przyczynę. Najczęściej nakłada się na siebie kilka czynników:
- Stres i napięcie emocjonalne. To najczęstszy czynnik, zwłaszcza w przypadku zaciskania zębów w ciągu dnia.
- Zaburzenia snu. Zgrzytanie częściej występuje u osób, które chrapią lub mają bezdech senny.
- Używki. Kawa, alkohol i nikotyna, szczególnie wieczorem, mogą nasilać zgrzytanie w nocy.
- Niektóre leki. Część leków działających na układ nerwowy może sprzyjać zaciskaniu zębów, co warto omówić z lekarzem prowadzącym.
U dzieci zgrzytanie zębami w nocy zdarza się często i u wielu z nich mija samo wraz z wymianą uzębienia. Jeśli jednak towarzyszy mu ból, chrapanie albo wyraźne ścieranie zębów, warto pokazać dziecko dentyście.
Jak leczyć bruksizm i do jakiego lekarza iść
Pierwszym krokiem jest wizyta u dentysty. Podczas badania oceniamy stopień starcia zębów, stan wypełnień, napięcie mięśni i pracę stawów skroniowo-żuchwowych. Na tej podstawie dobieramy sposób postępowania.
Leczenie bruksizmu opiera się zwykle na kilku elementach jednocześnie:
- Ochrona zębów szyną relaksacyjną, noszoną w nocy, która przejmuje siłę zgrzytania na siebie.
- Rozluźnienie mięśni, na przykład przez ćwiczenia, masaż lub fizjoterapię stomatologiczną przy silnym napięciu.
- Praca nad przyczyną, czyli ograniczenie stresu, używek wieczorem i dbanie o sen. Przy chrapaniu lub podejrzeniu bezdechu warto skonsultować się z lekarzem.
- Odbudowa zniszczonych zębów, gdy starcie jest już duże.
Bruksizmu zwykle nie da się wyłączyć jednym zabiegiem. Celem leczenia jest ochrona zębów i zmniejszenie dolegliwości, a dobrze dobrana szyna sprawia, że zgrzytanie przestaje niszczyć uzębienie.
Szyna relaksacyjna: jak powstaje i jak ją nosić
Szyna relaksacyjna to cienka, przezroczysta nakładka wykonywana na łuk zębowy na podstawie wycisku. Oddziela zęby górne od dolnych, dzięki czemu podczas zgrzytania ścierają się nie zęby, lecz materiał szyny. Jednocześnie odciąża mięśnie i stawy, co u wielu pacjentów zmniejsza poranne bóle.
Wykonanie szyny wygląda zwykle tak:
- Badanie i wycisk. Oceniamy zgryz i pobieramy wycisk zębów.
- Wykonanie w pracowni. Na podstawie wycisku technik dentystyczny przygotowuje szynę dopasowaną do zębów pacjenta.
- Dopasowanie. Na kolejnej wizycie sprawdzamy, czy szyna dobrze przylega i nie zaburza zgryzu, i w razie potrzeby ją korygujemy.
- Kontrola. Po kilku tygodniach noszenia oceniamy, jak szyna się sprawdza.
Szynę zakłada się na noc, a przy zaciskaniu w ciągu dnia także w wybranych sytuacjach. Po zdjęciu należy ją umyć szczoteczką i chłodną wodą i przechowywać w pudełku. Gotowe szyny z apteki lub internetu nie są dopasowane do zgryzu, dlatego mogą uwierać, przesuwać się albo obciążać stawy, i nie zastępują szyny wykonanej przez dentystę.
Ile kosztuje szyna relaksacyjna
W naszym gabinecie szyna relaksacyjna kosztuje 800 zł. Cena obejmuje wykonanie szyny na podstawie wycisku i jej dopasowanie. Aktualne ceny wszystkich zabiegów znajdziesz w cenniku. Szyny relaksacyjne nie są refundowane przez NFZ.
Co zrobić z już startymi zębami
Szyna chroni zęby przed dalszym ścieraniem, ale nie przywraca utraconej tkanki. Jeśli zęby są już wyraźnie starte lub ukruszone, można je odbudować. Przy niewielkich ubytkach na krawędziach sprawdza się odbudowa kompozytem, o której piszemy w artykule bonding czy licówki. Przy dużym zniszczeniu zębów bocznych rozważa się korony, opisane na stronie protetyka. Odbudowę warto zaplanować razem z szyną, bo bez ochrony nowe wypełnienia narażone są na to samo zgrzytanie.
Leczenie bruksizmu w naszym gabinecie w Tarnowie
W gabinecie wykonujemy szyny relaksacyjne, odbudowujemy starte i ukruszone zęby w ramach leczenia zachowawczego oraz protetyki, a przy dużym napięciu mięśni podpowiadamy, gdzie szukać fizjoterapii stomatologicznej. Mówimy też wprost, gdy dolegliwości wymagają konsultacji u lekarza innej specjalności.
Budzisz się z bólem żuchwy albo ktoś słyszy, że zgrzytasz zębami w nocy? Umów wizytę, sprawdzimy stan zębów i dobierzemy ochronę. Dane kontaktowe znajdziesz na stronie kontakt.
Najczęstsze pytania o bruksizm
Co to jest bruksizm? Nawykowe zaciskanie lub zgrzytanie zębami, w nocy albo w ciągu dnia, które nie służy jedzeniu ani mówieniu. Z czasem ściera zęby i obciąża mięśnie oraz stawy.
Jak rozpoznać bruksizm? Po startych lub ukruszonych zębach, porannym bólu żuchwy i głowy, trzaskach w stawach i nadwrażliwości zębów. Często pierwszy zauważa go partner, który słyszy zgrzytanie.
Do jakiego lekarza iść z bruksizmem? Najpierw do dentysty. Przy silnym napięciu mięśni pomaga fizjoterapia stomatologiczna, a przy chrapaniu lub bezdechu warto porozmawiać z lekarzem.
Ile kosztuje szyna relaksacyjna? W naszym gabinecie 800 zł, z wykonaniem na podstawie wycisku i dopasowaniem. Szyna nie jest refundowana przez NFZ.
Czy bruksizm można wyleczyć? Zwykle nie jednym zabiegiem, ale szyna skutecznie chroni zęby, a praca nad napięciem i snem często zmniejsza nasilenie zgrzytania.
Źródła i więcej informacji
- Choroby i leczenie zębów — Medycyna Praktyczna, portal dla pacjentów
- Zasady leczenia u dentysty w ramach NFZ — pacjent.gov.pl
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji stomatologicznej. O sposobie leczenia bruksizmu decyduje dentysta po badaniu.