Zdrowe zęby dziecka to fundament, który procentuje przez całe życie. Dobre nawyki higieniczne i regularne wizyty u stomatologa od najmłodszych lat pomagają uniknąć próchnicy i sprawiają, że dziecko nie boi się dentysty. W tym poradniku zebraliśmy najważniejsze pytania rodziców: od pierwszego ząbka, przez zęby mleczne i pierwszą wizytę, po lakowanie. W naszym gabinecie szczególną uwagę poświęcamy najmłodszym pacjentom.
Od kiedy myć zęby dziecku
Pielęgnację jamy ustnej warto zacząć jeszcze zanim pojawi się pierwszy ząb. Dziąsła niemowlęcia można delikatnie przecierać wilgotną gazą po karmieniu. Gdy wyrznie się pierwszy ząb mleczny, przechodzimy na miękką szczoteczkę i pastę z fluorem dopasowaną do wieku dziecka, w ilości zalecanej dla danego etapu.
Do około 6. lub 7. roku życia to rodzic powinien nadzorować, a często dokańczać szczotkowanie. Maluch nie ma jeszcze sprawności potrzebnej do dokładnego oczyszczenia wszystkich powierzchni, zwłaszcza zębów trzonowych z tyłu. Warto myć zęby dwa razy dziennie i traktować to jako stały element dnia, a nie pole do negocjacji.
Zęby mleczne: ile ich jest i czy mają korzenie
Pełne uzębienie mleczne to 20 zębów, po 10 w każdym łuku. Wbrew częstemu przekonaniu zęby mleczne mają korzenie, które utrzymują je w kości. Gdy nadchodzi czas wymiany, korzenie te stopniowo się skracają, aż ząb się rozchwiewa i wypada. Dlatego wypadający ząb mleczny często wygląda, jakby korzenia nie miał, choć wcześniej pełnił on swoją rolę.
Kiedy wypadają zęby mleczne
Pierwsze zęby mleczne zaczynają się wymieniać zwykle około 6. roku życia, a cały proces trwa kilka lat, do mniej więcej 12. roku życia. Zwykle jako pierwsze wypadają dolne zęby przednie, a w miejsce zębów mlecznych wyrzynają się zęby stałe. Kolejność i tempo bywają różne u różnych dzieci i drobne odstępstwa od schematu są normalne. Jeśli ząb mleczny mocno się chwieje i przeszkadza, warto pozwolić naturze działać, a w razie wątpliwości skonsultować się z dentystą, zamiast usuwać go na siłę w domu.
Czy zęby mleczne trzeba leczyć
To pytanie wraca u wielu rodziców: skoro zęby mleczne i tak wypadną, czy warto je leczyć? Zdecydowanie tak. Zęby mleczne pełnią ważne funkcje:
- utrzymują miejsce dla zębów stałych, które mają się w nie wyrznąć,
- wpływają na rozwój mowy i prawidłowego zgryzu,
- pozwalają dziecku gryźć i żuć, co ma znaczenie dla odżywiania.
Nieleczona próchnica zęba mlecznego boli tak samo jak w zębie stałym i może doprowadzić do stanu zapalnego, a nawet uszkodzić zawiązek zęba stałego rozwijający się pod spodem. Dlatego o zęby mleczne dbamy tak samo jak o stałe, a zauważone przebarwienia czy ubytki warto pokazać dentyście. Jeśli ząb u dziecka już boli, pomocne wskazówki znajdziesz w tekście co na ból zęba.
Kiedy pierwsza wizyta dziecka u stomatologa
Pierwszą wizytę adaptacyjną warto zaplanować około pierwszych urodzin, a najpóźniej wtedy, gdy dziecko ma już kilka zębów. Taka wczesna wizyta zwykle nie służy leczeniu. Chodzi o to, by dziecko oswoiło się z gabinetem, fotelem i dentystą w spokojnej, przyjaznej atmosferze. Dzięki temu kolejne wizyty przebiegają bez stresu, a ewentualne problemy wychwytujemy wcześnie, gdy są łatwiejsze do rozwiązania.
Regularne kontrole, zwykle co kilka miesięcy, pozwalają śledzić rozwój uzębienia i na bieżąco reagować na pierwsze oznaki próchnicy.
Profilaktyka, która chroni zęby dziecka
Poza codzienną higieną zęby dziecka chronią zabiegi profilaktyczne wykonywane w gabinecie. Najczęściej stosuje się:
- Lakierowanie, czyli pokrycie zębów preparatem z fluorem, który wzmacnia szkliwo i zwiększa jego odporność na próchnicę.
- Lakowanie, o którym więcej piszemy niżej, chroniące bruzdy zębów trzonowych.
Oba zabiegi są bezbolesne i dobrze tolerowane przez dzieci. U nas lakowanie zęba stałego kosztuje 70 zł, a lakierowanie od 100 do 150 zł. Pełną listę cen znajdziesz na stronie Cennik, a pełny zakres w naszej ofercie.
Na czym polega lakowanie zębów
Lakowanie zębów to zabieg profilaktyczny, który polega na pokryciu bruzd zębów, najczęściej trzonowych, cienką warstwą materiału uszczelniającego. Bruzdy na powierzchni żującej są trudne do dokładnego wyczyszczenia szczoteczką i to właśnie tam próchnica często się zaczyna. Lak wypełnia te zagłębienia i tworzy gładszą powierzchnię, którą łatwiej utrzymać w czystości.
Zabieg jest bezbolesny, nie wymaga znieczulenia ani borowania i trwa krótko. Lakuje się zwykle zdrowe zęby, wkrótce po ich wyrznięciu, dlatego moment zabiegu warto ustalić z dentystą podczas wizyty kontrolnej. Lakowanie zaliczane jest do profilaktyki i jest bezpieczne. Nie zastępuje codziennego szczotkowania, ale wyraźnie zmniejsza ryzyko próchnicy w miejscach najbardziej na nią narażonych. Więcej o tym, w jakim wieku i do którego roku życia zabieg przysługuje na NFZ, piszemy w osobnym poradniku o lakowaniu zębów.
Fluor, pasta i dieta, czyli codzienna ochrona przed próchnicą
Codzienna higiena robi dla zębów dziecka więcej niż jakikolwiek pojedynczy zabieg. Zęby warto szczotkować dwa razy dziennie, po śniadaniu i wieczorem przed snem, przez około dwie minuty. Pastę z fluorem dobiera się do wieku dziecka, a jej ilość powinna być odpowiednio mała u najmłodszych. Fluor wzmacnia szkliwo i zwiększa jego odporność na próchnicę, dlatego to jeden z najważniejszych elementów profilaktyki.
Duże znaczenie ma też dieta. Częste podjadanie słodyczy oraz picie słodzonych napojów i soków między posiłkami sprzyja próchnicy, bo cukier jest pożywką dla bakterii. Szczególnie szkodliwe jest zasypianie z butelką ze słodkim płynem. Lepiej, aby między posiłkami dziecko sięgało po wodę, a słodycze jadło rzadziej i raczej przy posiłku niż osobno. Takie nawyki, wprowadzone wcześnie, procentują przez całe życie.
Jak przygotować dziecko na wizytę
Najważniejszy jest spokój rodzica, bo dzieci wyczuwają napięcie. Warto mówić o wizycie w pozytywny sposób, unikać słów takich jak „ból” czy „zastrzyk” i nie straszyć dentystą za karę. Dobrze sprawdza się zabawa „w dentystę” w domu, przejrzenie książeczki o wizycie oraz wybranie terminu na porę, gdy dziecko jest wyspane i najedzone. Jeśli pierwsza wizyta ma charakter adaptacyjny, dziecko poznaje gabinet bez presji, co procentuje przy kolejnych spotkaniach.
Stomatolog dziecięcy w Tarnowie
Jeśli chcesz, aby Twoje dziecko od początku miało dobre skojarzenia z dentystą, zapraszamy na wizytę adaptacyjną do naszego gabinetu w Tarnowie. Prowadzimy stomatologię dziecięcą w spokojnej, przyjaznej atmosferze, dopasowanej do najmłodszych. Termin ustalamy telefonicznie, numer znajdziesz na stronie kontakt.
Najczęstsze pytania o zęby dziecka
Od kiedy myć zęby dziecku? Jeszcze przed pierwszym zębem można przecierać dziąsła wilgotną gazą. Po wyrznięciu pierwszego zęba przechodzimy na miękką szczoteczkę i pastę z fluorem dla danego wieku.
Kiedy wypadają zęby mleczne? Zwykle od około 6. roku życia, a proces trwa do mniej więcej 12. roku życia. Kolejność i tempo bywają różne u różnych dzieci.
Czy zęby mleczne trzeba leczyć? Tak. Utrzymują miejsce dla zębów stałych oraz wpływają na mowę i zgryz, a nieleczona próchnica boli i może uszkodzić zawiązki zębów stałych.
Kiedy pierwsza wizyta u stomatologa? Około pierwszych urodzin, najpóźniej gdy dziecko ma kilka zębów. Pierwsza wizyta zwykle jest adaptacyjna.
Czy lakowanie zębów jest szkodliwe? Nie. To bezbolesny zabieg profilaktyczny, który zabezpiecza bruzdy zębów przed próchnicą i jest bezpieczny dla dziecka.
Źródła i więcej informacji
- Jak dbać o zęby mleczne — pacjent.gov.pl
- Zadbaj o uśmiech swojego dziecka od najmłodszych lat — Ministerstwo Zdrowia, gov.pl
Powyższe informacje mają charakter ogólny i nie zastępują konsultacji stomatologicznej. W razie wątpliwości dotyczących zębów dziecka zawsze warto skonsultować się z dentystą.